Η βαλεριάνα


Η βαλεριάνα η φαρμακευτική είναι φυτό που απαντάται σε ολόκληρη την Ευρώπη αλλά και σε πολλές εύκρατες και ηπειρωτικές περιοχές της Ασίας. 
valeriana
Επίσης καλλιεργείται στην Αμερική κυρίως στις ΗΠΑ και τον Καναδά. Στην Ελλάδα αυτό το είδος σαν αυτοφυές φύεται κοντά σε ποτάμια αλλά και σε δάση με αραιή βλάστηση. Η βαλεριάνα σαν φαρμακευτικό φυτό καλλιεργείται στη Γαλλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, την Γερμανία, Στην Ασία καλλιεργείται επίσης σαν φαρμακευτικό φυτό κυρίως ι στην Ιαπωνία και τις Ινδίες.
Η βαλεριάνα φαρμακευτική (Valeriana officinalis L.) ανήκει στην οικογένεια των Valerianaceae. Η βαλεριάνα απαντάται με δύο μορφές. Υπάρχουν ποικιλίες με:
  • Πλατιά φύλλα και η βαλεριάνα αυτή είναι γνωστή σαν ευρωπαϊκή
  • Με στενά φύλλα και η βαλεριάνα αυτή είναι γνωστή σαν ιαπωνική. Το αιθέριο έλαιο της ποικιλίας αυτής περιέχει την κεσσυλική αλκοόλη και το οξικό κεσσύλιο, δύο χημικές ενώσεις που δεν υπάρχουν στην βαλεριάνα με τα πλατιά φύλλα.
Στην Ελλάδα υπάρχουν σαν αυτοφυή επτά είδη βαλεριάνας τα οποία συναντώνται σε περιοχές με μεγάλα άλλα και μικρά υψόμετρα στην ηπειρωτική αλλά και την νησιωτική Ελλάδα.
Βοτανική περιγραφή
Η βαλεριάνα είναι μία πολυετής πόα που φθάνει το ύψος των 0,60-1,20 μ. ο βλαστός της είναι όρθιος, κοίλος εσωτερικά που φέρει ραβδώσεις. Έχει φύλλα σύνθετα αποτελούμενα από 12-20 οδοντωτά και επιμήκη φυλλάρια Τα φύλλα του περιβάλλουν τους βλαστούς με τους κολεούς τους. Από την αρχική ρίζα ενός νεαρού φυτού αναπτύσσονται βλαστοφόροι οφθαλμοί που εξελίσσονται σε βλαστούς (αδέλφια) επάνω στους οποίους αναπτύσσονται νέοι βλαστοί ώστε στο τέλος δεν ξεχωρίζει ο αρχικός από τους άλλους βλαστούς.
Κάθε βλαστός αναπτύσσει ένα πυκνό ριζικό σύστημα. Οι ρίζες της βαλεριάνας χαρακτηρίζονται από την ιδιαίτερη έντονη οσμή που αναπτύσσεται κυρίως μετά την ξήρανση τους.
Η βαλεριάνα ανθίζει κατά τον Μάιο. Τα άνθη της είναι λευκά, με ρόδινη απόχρωση, εμφανίζονται σε κορύμβους, με βράκτια φύλλα λογχοειδή
Ο καρπός είναι ωοειδής και λείος. Το χειμώνα όλο το υπέργειο τμήμα ξηραίνεται αλλά αναβλαστάνει ενωρίς την άνοιξη.
Εδαφοκλιματικές απαιτήσεις
Η βαλεριάνα έχει μεγάλη προσαρμοστικότητα και μπορεί να καλλιεργηθεί σε εύκρατα αλλά και σε ηπειρωτικά κλίματα. Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις όσον αφορά το είδος του εδάφους. Αναπτύσσεται καλά σε όλα τα εδάφη αλλά σε γόνιμα και υγρά εδάφη αποδίδει καλύτερα. Αναπτύσσεται καλά σε ελαφρά έως μέτριας μηχανικής συστάσεως εδάφη, επειδή ευνοείται η συγκομιδή των ριζών.
καλλιεργητικές εργασίες.
Το φυτό έχει ανάγκη από μέτριες ποσότητες θρεπτικών στοιχείων όπως είναι το άζωτο, ο φωσφόρος και το κάλιο αλλά και τα απαραίτητα ιχνοστοιχεία. Το φυτό αυτό έχει ανάγκη επίσης από πολλές αρδεύσεις.
Η βαλεριάνα πολλαπλασιάζεται με σπόρο σε σπορείο κατά την άνοιξη. Το σπορείο συνήθως γίνεται με τελάρα γεμισμένα με κατάλληλο μίγμα που αποτελείται από κοπριά και άμμο σε αναλογία 1:1 αλλά και σε παρτέρια με κατάλληλο υπόστρωμα.
Για την καλλιέργεια ενός στρέμματος απαιτείται σπόρος περίπου 50 γρ. οι σπόροι του είναι μικροί, κάθε γραμμάριο έχει 1500 σπόρους. Ο σπόρος σπέρνεται σε θερμαινόμενο σπορείο σκεπασμένο με πλαστικό στα τέλη του χειμώνα και μετά από 1-2 εβδομάδες τα φυτά αποκτούν 3-4 φύλλα. Την περίοδο αυτή γίνεται η μεταφύτευση των φυταρίων σε γλαστράκια ή κυψελίδες δίσκων όπου αναπτύσσονται και στην συνέχεια μεταφυτεύονται στο χωράφι στα μέσα Απριλίου – μέσα Μαΐου. Η μεταφύτευση γίνεται δύο μήνες μετά την σπορά και αφού τα φυτά έχουν ύψος 12-15 εκατοστά. Το χωράφι έχει προετοιμασθεί κατάλληλα και η φύτευση γίνεται με τα χέρια ή με φυτευτική μηχανή.
Στη βιολογική καλλιέργεια πρέπει να γίνεται η λίπανση με κομπόστ με κοπριά ή τα εμπορικά οργανικά λιπάσματα. Μία λίπανση με 5-6 μονάδες αζώτου, φωσφόρου και καλίου, είναι ικανοποιητική για μία καλή απόδοση σε δρόγη βαλεριάνας.
Η πυκνότητα φυτεύσεως μπορεί να φθάσει τα 4000-4500 φυτά το στρέμμα σε αποστάσεις 30Χ80 εκατοστά. Από την αρχή της άνοιξης τα φυτά αναπτύσσονται γρήγορα αλλά δεν ανθίζουν από το πρώτο χρόνο, αλλά τον επόμενο, από τα τέλη Μαΐου έως το τέλος Ιουνίου. Η καλλιέργεια αυτή απαιτεί πολλές αρδεύσεις αλλά και πολλά σκαλίσματα.
Οι αρδεύσεις πρέπει να είναι όταν πρέπει με την ποσότητα νερού που πρέπει (αραιές αρδεύσεις, σε τακτά χρονικά διαστήματα με την ποσότητα που έχουν ανάγκη τα φυτά) επειδή η μεγάλη υγρασία στο έδαφος είναι ευνοϊκή συνθήκη ανάπτυξης σηψιρριζιών.
Η διάρκεια της καλλιέργεια της βαλεριάνας είναι 2 έτη.
Συγκομιδή και απόδοση
Το φυτό καλλιεργείται για τις ρίζες του. Οι ρίζες συλλέγονται το φθινόπωρο, Σεπτέμβριο- Οκτώβριο από φυτά δύο ετών. Οι περισσότερες ρίζες βρίσκονται σε βάθος 20-25 εκατοστών. Αμέσως μετά τη συλλογή ξεπλένονται από το χώμα και ξηραίνονται με θερμό αέρα σε θερμοκρασία που δεν πρέπει να ξεπερνά τους 40ο C και στην συνέχεια συσκευάζεται. Η απόδοση σε ξηρή δρόγη μπορεί να φθάσει τα 400 κιλά το στρέμμα.
Ασθένειες, εχθροί, προβλήματα
Οι κυριότερες ασθένειες είναι οι σηψιρριζίες που παρουσιάζονται σε εδάφη με κακή στράγγιση ή όταν γίνεται πολύ συχνό πότισμα με πολύ νερό. Επίσης παρατηρούνται ωίδια, σκληρωτινιάσεις, σκωριάσεις, κλπ που αντιμετωπίζονται με θείο και σκευάσματα χαλκού. Επίσης προσβάλλεται από ορισμένα έντομα. Σε μερικές περιπτώσεις παρατηρούνται ελλείψεις ιχνοστοιχείων.
Χρήσεις
Οι φαρμακευτικές ιδιότητες της βαλεριάνας, είναι γνωστές από την αρχαιότητα. Η ρίζα και το ρίζωμα της βαλεριάνας περιέχουν ένα αιθέριο έλαιο που αποτελείται κατά 1% από εποξυβαλεριανικό τριεστέρα. Ο εστέρας αυτός διασπάται με την παρουσία της οξειδάσης σε βαλεριανικό οξύ και μεθυλκετόνη. Το πρώτο έχει σπασμολυτικές και καταπραϋντικές ιδιότητες ενώ το δεύτερο είναι ελαφρά αναισθητικό. Σκευάσματα της δρόγης και εκχυλίσματα της χρησιμοποιούνται ως ήπια ηρεμιστικά. Η ιδιότητα αυτή της βαλεριάνας οφείλεται στο βαλερινικό οξύ που περιέχεται στην ξηρή δρόγη ρίζας σε ποσοστό 0,15-0,20%.
Άνθη της βαλεριάνας χρησιμοποιεί η βιοδυναμική γεωργία για το βιοδυναμικό σκεύασμα BD-7.